Ankara İlahiyat İlitam FIKIH USULÜ DERS NOTLARI

FIKIH USULÜ DERS NOTLARI
1.ÜNİTE- İSLAM HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ
Mükellef: Kendisine şar’i tarafından bir şey yapmak veya yapmamak zahmeti ilzam
edilen(borç altına sokulan) akil ve baliğ kimseye denir.
Ehliyet: Hukuk süjesinin haklara sahip olması, haklarını kullanması, görev,yükümlülük
ve sorumluluklar yüklenmesine denir.
Ruhsat: İnsanların özürlerinden dolayı kendilerine bir kolaylık veya müsaade olmak
üzere ikinci derecede meşru kılınan şeydir.
İslam Hukukunda Hafifletici Sebepler: İhtiyaç, hastalık, unutma, sefer, hata, cehalet
ikrah, umumu’l belva.
İkrah: Bir kimseyi istemediği bir fiili veya sözü bizzat yapmaya zorlamaktır.
Tedric: Hükümlerin bir defada değil insanların ihtiyaçlarına göre parça parça inmesine
denir.
İslam Hukukunun Temel İlkeleri
1. Sıkıntıları ortadan kaldırma, zorlukları kolaylaştırma ilkesi
Örnek: Seferde olanların, hastaların, hamile olan veya çocuğunu emzirmek
zorunda olan kadınların ramazan ayında oruç tutmaması. Ayakta namaz kılamayan
kimsenin oturarak namaz kılması…gibi
2. Sorumlulukların azlığı ilkesi
3. Hükümlerde tedricilik İlkesi
4. İnsanların yararının gözetilmesi ilkesi
5. Adaleti gerçekleştirme ilkesi
 Kur’ân’da sadece kaçınılması gereken yasakların ya da yerine getirilmesi gereken
emirlerin zikredilip bunların dışındaki konularda hüküm belirtilmemesinden İslâm
hukukçuları “Eşyada asıl olan ibâhadır genel ilkesini çıkarmışlardır.
 Malikiler, kadınların özel hallerinde Kur’an okuyabilecekleri görüşündedirler.
 İslâm hukukunun gerçekleştirmeyi hedeflediği asıl amaç, insanların yararıdır.
2.ÜNİTE FIKIH USULUNÜN MAHİYETİ
Usûl(Asl):
 Sözlük anlamı, bir şeyin aslı; o şeyin temeli, doğduğu ya da kendisi üzerine bir şeyin
dayandığı, bina edildiği şey demektir.
 Terim Anlamları: Delil, tercih edilen şey, kaynak, izlenen yol, Fer’in zıddı, devam
etmekten olan şey(müsteshab) demektir.
Fıkıh:
 Sözlük anlamı, bir şeyi derinlemesine anlayıp idrak etmektir.
 Terim anlamı ise, Tafsili delillerden yararlanılarak elde edilen ameli-şer’i hükümleri
bilmektir.
Fıkıh Usûlü: Şer„î-amelî hükümleri tafsîlî delillerinden çıkarabilmeye yarayan kuralların
tamamına denir.
 Tafsîlî delillerden elde edilen amelî-şerî hükümlerin, üzerine bina edildiği şeye Fıkıh
Usûlü adı verilmektedir.”
Hükümleri Elde Etme Yolları:
a. Akli Hüküm: 1’in 2’nin yarısı olması, iki zıddın bir arada olmaması gibi
b. Hissi Hüküm: Güneş doğmuştur, ateş yakar gibi
c. Tecrübi Hüküm: Bazı ilaçlar uyku verir..gibi
d. Vad’i Istılahi Hüküm: Bir bilim alanında yerleşmiş olan kurallara dayanılarak
varılan hükümlerdir.
e. Şer’i Hüküm: Namazın farz olması, riba haramdır gibi…3’e ayrılır.
1. İtikadi hükümler
2. Ahlaki hükümler
3. Ameli hükümler.
 İcmâlî deliller, usûlcünün inceleme konusunu oluştururken, tafsili deliller, fakihin
inceleme alanına girmektedir.
Fıkıh Usulü Kuralları İle Fıkıh Kıralları Arasındaki Farklar:
1. Fıkıh Usûlü kuralları, genel kurallar olup içerdiği tüm cüzlerine ve konularına
istisnasız olarak uygulanır.
Fıkıh kuralları ise çoğunluk ifade eden kuralardır. Yani, fıkıh kurallarında hüküm,
içerdiği cüzlerin tamamına değil, çoğunluğuna delâlet eder.

26 Aralık 2018 Saat: 11:34

Bir önceki yazımız olan Emevilerin en büyük özelliği başlıklı makalemizde Emevilerin en büyük özelliği hakkında bilgiler verilmektedir.

Bu yazıya henüz yorum yapılmamış. Neden ilk yorumu siz yapmıyorsunuz?

Yorumunuz...

Mesajınız: